ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ 
ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΡΑΚΗ
29η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
3-5 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016

Για 29η συνεχή χρονιά, η καθιερωμένη πλέον ετήσια Αρχαιολογική Συνάντηση για τις ανασκαφές του περασμένου έτους (2015) στη Μακεδονία και τη Θράκη, θα πραγματοποιηθεί από 3-5 Μαρτίου 2016, στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Στις συναντήσεις αυτές παρουσιάζεται πληθώρα νέου αρχαιολογικού υλικού, δημοσιοποιούνται σημαντικές ανακοινώσεις και διατυπώνονται γόνιμες παρατηρήσεις και συνθετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις σχετικές με τις αρχαιότητες της Μακεδονίας και Θράκης. Αρχαιολόγοι από τις Εφορείες, το Πανεπιστήμιο και τις ξένες αρχαιολογικές αποστολές προσφέρουν και μοιράζονται τη χαρά της νέας γνώσης. Μια γνώση που κοινοποιείται άμεσα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα μέσω των Πρακτικών που εκδίδονται ανελλιπώς κάθε χρόνο.

Η φετινή συνάντηση περιλαμβάνει 80 ανακοινώσεις και 192 συνέδρους (αρχαιολόγοι από τις Εφορείες, το Πανεπιστήμιο και τις ξένες αρχαιολογικές αποστολές).

Μεταξύ των ανακοινώσεων συμπεριλαμβάνονται και οκτώ εισηγήσεις για την ανασκαφική έρευνα του τύμβου Καστά στην Αμφίπολη με εισηγητές την πολυσυζητημένη, τα προηγούμενα χρόνια, ανασκαφέα Αικατερίνη Περιστέρη (συμμετέχει στις τρεις από τις οκτώ ανακοινώσεις και θα είναι η πρώτη φορά που θα εμφανισθεί στο επίσημο αρχαιολογικό συνέδριο).

Η έναρξη των εργασιών του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί στις 9 το πρωί της Πέμπτης, 3 Μαρτίου, στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Αρωγοί του Αρχαιολογικού Έργου είναι το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και η Επιτροπή Ερευνών του ΑΠΘ.



ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ – ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Για εικοστή ένατη συνεχή χρονιά θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη η επιστημονική συνάντηση που αφορά στις ανασκαφές στη Μακεδονία και τη Θράκη.
Θα γίνουν 80 ανακοινώσεις σχετικές με την αρχαιολογική έρευνα που διεξάγεται στον βορειοελλαδικό χώρο, από την Καστοριά ως τον Έβρο.
Οι αρχαιολόγοι σας προσκαλούν να παρακολουθήσετε τις εργασίες αυτής της συνάντησης στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


ΠΕΜΠΤΗ 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
ΠΡΩΙ: 9:00 – 14:30
9:00 Προσφωνήσεις επισήμων – Κήρυξη έναρξης εργασιών
9:30 1. Γ. Στρατούλη, Ν.Κυριατζή, Ι. Πετσάλνικος
Η Μνήμη της Αθανασίας: παραλίμνιες νεκροπόλεις από τους πρώιμους ιστορικούς έως τους ελληνιστικούς χρόνους στην Κρεπενή Καστοριάς.
9:45 2. Α. Σκρέκα, Α. Σαραφέρας, Α. Γκιμουρτζίνα
Αποκατάσταση του ναού Παναγίας ενορίας Αγίων Αναργύρων στην Καστοριά και συντήρηση των τοιχογραφιών του.
10:00 3. Α. Γκιμουρτζίνα, Α. Στρατή
Η συντήρηση των τοιχογραφιών και του τέμπλου στο ναό Εισοδίων της Θεοτόκου «Τσιατσιαπά» στην Καστοριά.
10:15 4. Ι. Σίσιου
Ο ζωγραφικός διάκοσμος στο νάρθηκα του Αγίου Γεωργίου του Βουνού στην Καστοριά.
10:30 5. Χ. Σαρρηγιαννίδου
Παρατηρήσεις στο ζωγραφικό διάκοσμο του αρχοντικού Τσιατσιαπά στην Καστοριά.
10:45 6. Ε. Βούλγαρη
Ιδιαίτερα τετραποδικά σκεύη από τον λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού.
11:00 7. Δ. Καϊμάρης, Π. Πατιάς, Ό. Γεωργούλα
Αποτύπωση του αρχαιολογικού χώρου και της αναπαράστασης του Δισπηλιού με τηλεκατευθυνόμενο μη επανδρωμένο σύστημα λήψης εικόνων (πολύπτερο/drone).
11:15-11:30 Συζήτηση
11:30-11:45 Διάλειμμα
11:45 8. Παν. Χρυσοστόμου
Νέα στοιχεία για τις χερσαίες και λιμναίες εγκαταστάσεις της περιοχής των τεσσάρων λιμνών του λεκανοπεδίου Αμυνταίου, μέσα από τις σωστικές ανασκαφές μεγάλης κλίμακας στο Ορυχείο Πεδίου Αμυνταίου της Δ.Ε.Η. Α.Ε.
12:00 9. Παν. Χρυσοστόμου, Δ. Μανάνη, Α. Κυριάκου, Τ. Γιαγκούλης
Νέα σημαντικά αρχαιολογικά στοιχεία για την τοπογραφία της Βόρειας Εορδαίας.
12:15 10. Μ. Παϊσίδου, Α. Τσώκας, Σ. Ζαχαριάδης και ομάδα εργασίας
Επιφανειακή έρευνα στην οχυρή θέση «Κάλε» Αμυνταίου.
12:30 11. Ν. Ευστρατίου, P. Biagi, R. Nisbet, E. Starnini
Τα πρώτα στοιχεία για την παρουσία κυνηγών της ανώτερης παλαιολιθικής και μεσολιθικής στην Πίνδο, στην περιοχή της Σαμαρίνας.
12:45 12. Σ. Δρούγου, Α. Θάνος, Κ. Παπάζογλου
Καστρί Γρεβενών 2015. Το έργο της πανεπιστημιακής ανασκαφής.
13:00 13. Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη
Ελάτη Κοζάνης: μυκηναϊκοί τάφοι από τη θέση Λογκάς.
13:15 14. Α. Χονδρογιάννη-Μετόκη, Π. Ευαγγέλογλου, Χ. Ζιώτα,
Α. Αποστολίδου, Ε. Γρηγοράκου
Στερέωση και μερική αποκατάσταση του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Αιανής Κοζάνης και των αγροικιών Α και Β.
13:30 15. Α. Χονδρογιάννη-Μετόκη, Π. Ευαγγέλογλου, Χ. Λόκανα,
Β. Λαϊνά, Α. Τουλιοπούλου, Ε. Κακαβίτσα
Ορυχεία Μαυροπηγής: η αρχαιολογική έρευνα για το 2015.
13:45 16. Μ. Τσιάπαλη
Ανασκαφική έρευνα στο Παλαιόκαστρο Καισάρειας, Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης.
14:00 17. Αι. Κούσουλα, Α. Χονδρογιάννη-Μετόκη, Ε. Ντίο,
Σ. Βλαχοπούλου, Α. Τσολάκης, Θ. Τσεμπερά
Κοίμηση της Θεοτόκου Διλόφου, Βοῒου: κεφαλαιοποιώντας μία καταστροφή.
14:15-14:30 Συζήτηση

ΠΕΜΠΤΗ 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
ΑΠΟΓΕΥΜΑ: 16:45 – 21:15
16:45 1. Ε. Παπαδοπούλου, Β. Καραγιάννη, Χ. Κορομηλά
Νεκροταφείο ρωμαϊκών και υστερορωμαϊκών χρόνων από τις σωστικές ανασκαφές στον Πλαταμώνα Πιερίας 2015.
17:00 2. Ε. Αλβανού, Μ. Χάδου, Κ. Τσεργά, Φ. Μακρυγιάννης
Ανασκαφή στο δυτικό νεκροταφείο του Δίου στο πλαίσιο του έργου «Κατασκευή Δικτύου Αποχέτευσης Δ.Δ. Δίου».
17:15 3. Ε. Γεροφωκά, Ι. Ανδροβιτσανέα, Χ. Εμμανουηλίδου, Χ. Γουίδης
Ράχη Πιερίας: οικισμός και νεκροταφείο βυζαντινών χρόνων.
17:30 4. Σ. Βραχιονίδου, Σ. Κορδανούλη, Μ. Μπέσιος
Έρευνα στο βόρειο τείχος της Πύδνας.
17:45 5. Α. Κοτταρίδη
Βασιλική Νεκρόπολη των Αιγών: περπατώντας ανάμεσα στους αιώνες.
18:00 6. Μ. Λιλιμπάκη, Ι. Ακαμάτης, Ζ. Αλ Σααγιάχ, Α. Δανιήλ,
Ν. Ακαμάτης, Χ. Ααμόντ, Α. Βουβουλής, Ι. Μπέλλας,
Ε. Παπαδοπούλου
Συντήρηση – Ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Πέλλας (2002-2015). Ο προγραμματισμός.
18:15 7. Μ. Λιλιμπάκη, Ι. Ακαμάτης, Ζ. Αλ Σααγιάχ, Α. Δανιήλ,
Ν. Ακαμάτης, Χ. Ααμόντ, Α. Βουβουλής, Ι. Μπέλλας,
Ε. Παπαδοπούλου
Συντήρηση – Ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Πέλλας (2002-2015). Η υλοποίηση του έργου.
18:30 8. Ν. Ακαμάτης
Ερυθρόμορφη κεραμική από το οικοδομικό τετράγωνο «Ενημέρωσης» της Πέλλας στο πλαίσιο του έργου Συντήρησης και Ανάδειξης (2007-2015).
18:45-19:00 Συζήτηση
19:00-19:15 Διάλειμμα
19:15 9. Ε. Τσιγαρίδα, Γ. Σκιαδαρέσης, Α. Γεωργιάδου, Γ. Καρλιάμπας,
Σ. Νανόγλου, Ν. Παππάς, Γ. Σταλίδης, Χ. Τσούγγαρης, Ζ. Αλ Σααγιάχ
Το αρχαιολογικό έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πέλλας κατά το 2015.
19:30 10. Α. Γεωργιάδου, Π. Ιωαννίδου
Το ανατολικό νεκροταφείο της Πέλλας. Έρευνες 2014-2015.
19:45 11. Ν. Παππάς
Μουσείο Πέλλας και κοινωνία: οικοδομώντας μία αμφίδρομη σχέση.
20:00 12. Χ. Τσούγγαρης, Μ. Κιουζέπη, Φ. Παπαργυρούδη
Αγρότες, μετανάστες, έφηβοι και αθλητές στην αρχαία Πέλλα.
20:15 13. Α. Χρυσοστόμου
Το νεκροταφείο εποχής Σιδήρου στην Άρνισσα Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας.
20:30 14. Σ. Μαμαλούκος, Γ. Σκιαδαρέσης, Γ. Σταλίδης
Ο ναός του Αγίου Δημητρίου στο Αετοχώρι Αλμωπίας. Μελέτη αποκατάστασης.
20:45 15. Μ. Περδικοπούλου
Ο μιναρές της οδού Λεωνίδα στα Γιαννιτσά.
21:00-21:15 Συζήτηση

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 4 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
ΠΡΩΙ: 9:30 – 14:30
9:30 1. T. Krapf
Συνδέοντας στρωματογραφίες στη Βόρεια Ελλάδα και Νότια Αλβανία.
9:45 2. Ε. Κοτζαμποπούλου
Το έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κιλκίς το 2015.
10:00 3. Α. Κεραμάρης, Μ. Φαρμάκη, Ν. Παζαράς
Κρυμμένα μυστικά της γεωγραφίας του Δήμου Κιλκίς.
10:15 4. Χ. Δαδάλα, Α. Κουσουλάκου, Σ. Χατζητουλούσης, Μ. Τσιούμας
Ανάπτυξη Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών για τη διαχείριση αρχαιολογικής πληροφορίας: εφαρμογή στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς.
10:30 5. Κ. Κωτσάκης, Ντ. Ούρεμ-Κώτσου, P. Halstead, Β. Ισαακίδου,
Σ. Τριανταφύλλου, Σ. Μητκίδου, H. Whelton, R. P. Evershed
Υλικός πολιτισμός και περιβάλλον κατά τη νεολιθική εποχή στη Βόρεια Ελλάδα. Το πρόγραμμα EXPLORING.
10:45 6. Χ. Παπαγεωργοπούλου
Πληθυσμιακή γενετική της νεολιθικής περιόδου στη νοτιοανατολική Ευρώπη: αποτελέσματα των πρώτων γονιδιωμάτων από τον Ελλαδικό χώρο.
11:00 7. Ε. Μανακίδου, Δ. Τσιαφάκη
Καραμπουρνάκι 2015: αρχαιολογική έρευνα στον αρχαίο οικισμό.
11:15 8. Μ. Γεωργακοπούλου, B. Jagou, Γ. Σανίδας, Μ. Τιβέριος,
Ε. Μανακίδου, Δ. Τσιαφάκη
Μελέτη αρχαιομεταλλουργικών ευρημάτων από το Καραμπουρνάκι: μακροσκοπικές και εργαστηριακές προσεγγίσεις.
11:30 9. Π. Αδάμ-Βελένη, Α. Τουλουμτζίδου
Ανασκαφή σε αποθήκες και αναδίφηση σε αρχεία: νέα στοιχεία για τις ανασκαφές του Ν. Κοτζιά στο ιερό της Δήμητρας στο Δερβένι.
11:45-12:00 Συζήτηση
12:00-12:15 Διάλειμμα
12:15 10. Κ. Περιστέρη
Ανασκαφική έρευνα τύμβου Καστά Αμφίπολης 2014.
12:30 11. Κ. Περιστέρη, Μ. Λεφαντζής
Αρχιτεκτονικά και οικοδομικά χαρακτηριστικά στην εξέλιξη του μνημειακού συνόλου τύμβου Καστά Αμφίπολης.
12:45 12. Κ. Περιστέρη, Μ. Λεφαντζής, A. Corso
Μελέτη διάσπαρτων μαρμάρινων αναγλύφων από την ευρύτερη περιοχή τύμβου Καστά Αμφίπολης.
13:00 13. Ε. Καμπούρογλου, Ι. Μήτσης
Τα ιζήματα του ταφικού μνημείου στον λόφο Καστά Αμφίπολης: προέλευση – χρονική απόθεση.
13:15 14. Γ. Τσόκας, Π. Τσούρλος, Γ. Βαργεμέζης, Η. Φίκος
Πορεία των γεωφυσικών ερευνών στον λόφο Καστά.
13:30 15. Γ. Συρίδης, Σ. Παυλίδης, Α. Χατζηπέτρος, Γ. Τσόκας,
Μ. Λεφαντζής
Η γεωλογική δομή του Καστά (Αμφίπολη).
13:45 16. Σ. Παυλίδης, Α. Χατζηπέτρος, Γ. Συρίδης, Μ. Λεφαντζής
Τεκτονική δομή και παλαιοσεισμολογία του Λόφου Καστά και της ευρύτερης περιοχής της ανατολικής Μακεδονίας.
14:00 17. Π. Μάλαμα, Ν. Βασιλικούδης
Ελληνιστική κεραμική από την Αμφίπολη. Το οικόπεδο Κυπριανίδη.
14:15-14:30 Συζήτηση

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 4 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
ΑΠΟΓΕΥΜΑ: 17:00 – 21:15
17:00 1. Ε. Αηδονά, Δ. Κοντοπούλου, Γ. Πολυμέρης, Δ. Χίνης
Νέα στοιχεία χρονολόγησης τριών κλιβάνων από την ανασκαφή του ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης: αρχαιομαγνητική μελέτη και θερμοφωταύγεια.
17:15 2. Μ. Καγιαδάκη
Η σημασία του αρχαιολογικού/μνημειακού χώρου στη δημιουργία performance: το παράδειγμα της Ρωμαϊκής Αγοράς και του Βυζαντινού Λουτρού Θεσσαλονίκης.
17:30 3. Φ. Αθανασίου, Β. Μάλαμα, Μ. Μίζα, Μ. Σαραντίδου
Η προβολή του Γαλεριανού συγκροτήματος με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών.
17:45 4. Σ. Ακριβοπούλου
Η Ροτόντα και ο περιβάλλων χώρος της.
18:00 5. Ε. Τσιαμάγκα
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και προσβασιμότητα: μια κοινωνική ιστορία για άτομα στο φάσμα του αυτισμού.
18:15 6. Π. Ανδρούδης
Έρευνες σε χαμένα οθωμανικά τεμένη της Θεσσαλονίκης.
18:30 7. Ε. Μανακίδου, Α. Μπεκιάρης, Ν. Κατσικαρίδης, Χ. Παγώνη
Paths: ερευνητικό πρόγραμμα για τη διακίνηση κορινθιακής και αττικής κεραμικής στους οικισμούς του Θερμαϊκού κόλπου. Αξιοποίηση και ψηφιακή προβολή αρχαιολογικών δεδομένων.
18:45-19:00 Συζήτηση
19:00-19:15 Διάλειμμα
19:15 8. Ά. Παντή
Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης. Νέα ευρήματα από το νεκροταφείο των κλασικών χρόνων.
19:30 9. Φ. Αθανασίου, Β. Μάλαμα, Μ. Μίζα, Α. Παπασωτηρίου,
Μ. Σαραντίδου
Αποκατάσταση, προστασία και ανάδειξη του μακεδονικού τάφου «Μακρίδη Μπέη» στο Δερβένι Θεσσαλονίκης.
19:45 10. J. Niebieszczański, I. Radke-Hildebrandt, G. Syrides,
P. Tsourlos, K. Vouvalidis, S. Andreou, J. Czebreszuk, M. Pappa
The Anthemous Valley Archaeological Project 2015: geoarchaeological investigations at Nea Raedestos, Toumba and other activities.
20:00 11. Μ. Παππά, Τ. Κουτούκου, Α. Πετράτος, Μ. Τιλελή
Ανασκαφική έρευνα στο νεολιθικό οικισμό Κυπαρίσσι Βασιλικών.
20:15 12. Ε. Τσιγαρίδα, L. Nevett, Z. Archibald, D. Stone, Ν. Αλεξάκης, Μ. Τσιούμας
Αρχαιολογική έρευνα στην αρχαία Όλυνθο κατά το 2015.
20:30 13. Μ. Τσιούμας, Κ. Παπαστάθης
Ενοποίηση και ανάλυση των τοπογραφικών διαγραμμάτων των οικιστικών ευρημάτων της αρχαίας Ποτίδαιας.
20:45 14. Α. Καπανδρίτη, Σ. Γαλάνης, Ζ. Κοκκίνου, Χ. Πηνιώτη
Κέντρο Βυζαντινού Πολιτισμού Χαλκιδικής «Ιουστινιανός» στα Ν. Φλογητά: το έργο αποκατάστασης – ανάδειξης 2010-2015.
21:00-21:15 Συζήτηση

ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
ΠΡΩΙ: 9:30 – 14:45
9:30 1. Ν. Πουλιανός
Ανάγκη ψηφιοποιημένης καταγραφής των ανθρωπολογικών ευρημάτων της Μακεδονίας – Θράκης.
9:45 2. Θ. Ντάλλας
Ο αστρονομικός προσανατολισμός παλαιοχριστιανικών βασιλικών της Χαλκιδικής.
10:00 3. Κ. Παπαστάθης, Μ. Παπαδαφνιάδου, Μ. Δρακάκης, Μ. Τσίγκα
«…καί χώρας ἑτέρας αὐτῇ καταδιδόναι». Η εκτός των τειχών οργάνωση της αρχαίας Στρατονίκης και των Σταγείρων.
10:15 4. Σ. Γαλάνης, Α. Καπανδρίτη, Ι. Μούρτος, Κ. Δρόσου
Το λουτρό του ιερού τεμένους στη μεσαιωνική πόλη των Σιδηροκαυσίων Χαλκιδικής: το έργο της αποκατάστασης – ανάδειξης.
10:30 5. Ζ. Μπόνιας, J. Perreault
Άργιλος. Η ανασκαφή των ετών 2014-2015.
10:45 6. Μ. Νικολαΐδου-Πατέρα, Γ. Δέλλιος, Μ. Παπαδόπουλος,
Δ. Μεγγίδης, Δ. Κοϊμτζόγλου
Αρχαίο θέατρο Θάσου: αποκατάσταση και ανάδειξη.
11:00 7. Ι. Βασιλειάδης, Γ. Καραδέδος, Μ. Νικολαΐδου-Πατέρα, Σ. Γαλάνης
Το κοίλο του αρχαίου θεάτρου της Θάσου: τεκμηρίωση και πρόταση αποκατάστασης.
11:15 8. Γ. Εκατοδράμης, Δ. Μαλαμίδου, Σ. Τσουτσουμπέη-Λιόλιου,
Β. Παπαλαζάρου
Νεκρόπολη της αρχαίας Θάσου: νέα ανασκαφικά ευρήματα από τα κοινωφελή έργα υποδομής στην πόλη του Λιμένα.
11:30-11:45 Συζήτηση
11:45-12:00 Διάλειμμα
12:00 9. Α. Ουλκέρογλου, Σ. Παπαδόπουλος
Οι λουτρικές εγκαταστάσεις στη Θάσο κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική και πρωτοβυζαντινή περίοδο.
12:15 10. B. Jagou, T. Kozelj, Ν. Νεράντζης, Κ. Πανούση, Γ. Σανίδας
Υστεροαρχαϊκό εργαστήριο μεταλλουργίας στη Θάσο (Λιμένας, οικ. Δ. Χαριτόπουλου): έρευνες κατά το 2013-2015.
12:30 11. J.-P. Sodini, T. Kozelj, M. Wurch–Kozelj
Το νυμφαίο μιας οικίας της πρωτοβυζαντινής περιόδου στη Θάσο.
12:45 12. Σ. Δαδάκη
Ζητήματα αναστηλώσεων βυζαντινών μνημείων.
13:00 13. Ι. Ηλιάδης
Ανάδειξη μνημείων μέσω του νυχτερινού φωτισμού: η περίπτωση της οχύρωσης της Ανακτορουπόλεως και του ναού της Αγίας Σοφίας Δράμας.
13:15 14. Κ. Καλλιντζή, Μ. Γεωργιάδης, Ε. Κεφαλίδου, Ι. Ξυδόπουλος,
Μ. Χρυσάφη, Κ. Χατζηπροκοπίου, Δ. Σκουλαρίκη, H. Orengo,
A. Garcia
Αρχαιολογικό Πρόγραμμα Αβδήρων και Ξάνθης (ΑΠΑΞ): πρώτο έτος της επιφανειακής έρευνας.
13:30 15. Δ. Τερζοπούλου, N. Arrington, Μ. Τασακλάκη, T. Tartaron
Ανασκαφική και επιφανειακή έρευνα στη χερσόνησο Μολυβωτής νομού Ροδόπης.
13:45 16. Κ. Σοφούλη, Σ. Λεόντιος
Στερέωση και διαμόρφωση του Κάστρου της Χώρας Σαμοθράκης.
Το έργο ανάδειξης και τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα.
14:00 17. Αι. Κωστή, Σ. Παράσχου
Στερέωση, προστασία και διαμόρφωση της Ιεράς Μονής Χριστού Θερμών Σαμοθράκης.
14:15-14:45 Συζήτηση – Συμπεράσματα

ΚΥΡΙΑΚΗ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 2016
Εγκαίνια περιοδικής έκθεσης «Πριν από τη Μεγάλη Πρωτεύουσα» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας Η έκθεση παρουσιάζει τις κοινωνίες που αναπτύχθηκαν στην «Πελλαία χώρα» από την προϊστορική εποχή ως τη μεταφορά της πρωτεύουσας του Μακεδονικού Βασιλείου στην Πέλλα στα τέλη του 5ου/ αρχές 4ου αι. π.Χ. Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται η διαχρονική κατοίκηση και ιστορία του οικισμού που ανασκάφηκε στο χωριό Αρχοντικό, κοντά στην Πέλλα, και το οποίο αποτέλεσε το σημαντικότερο κέντρο της περιοχής ως την εμφάνιση της μεγάλης πρωτεύουσας των Μακεδόνων.

Οι αρχαιολόγοι σάς προσκαλούν να παρακολουθήσετε τις εργασίες αυτής της συνάντησης στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


Με εγκάρδιους χαιρετισμούς,

Δημήτριος Παντερμαλής
Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ

Μιχάλης Τιβέριος
Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ

Στέλιος Ανδρέου
Καθηγητής ΑΠΘ

Πολυξένη Αδάμ-Βελένη
Προϊσταμένη ΑΜΘ

Βασιλική Μισαηλίδου
επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων





Κ.Περιστέρη: Νέα στοιχεία για την ανασκαφή, από την Κύπρο 
  
Λευκωσία: Ακόμη περισσότερες ανακαλύψεις και στοιχεία αναμένει από την έρευνα στην Αμφίπολη η Κατερίνα Περιστέρη. Η ανασκαφέας του μακεδονικού μνημείου στον Τύμβο Καστά είπε, από την Κύπρο, ότι η μοναδικότητα της κατασκευής του περιβόλου από θασίτικο μάρμαρο, αλλά και η χρονική περίοδος στην οποία πέραν πάσης αμφιβολίας ανάγεται το μνημείο, οδηγούν τη σκέψη στην ύπαρξη σημαντικών τάφων στο εσωτερικό του περιβόλου, τους οποίους θα αποκαλύψει μια ανασκαφική συνέχεια.

«Η αρχαιολογία είναι μαγεία. Δεν ξέρουμε το αύριο τι μας επιφυλάσσει» ανέφερε χαρακτηριστικά. «Εύχομαι να προχωρήσει η έρευνα για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα και να φέρουμε τον Πολιτισμό μπροστά από οτιδήποτε άλλο», είπε η Κ. Περιστέρη.

Η διακεκριμένη αρχαιολόγος βρέθηκε στην Κύπρο όπου το βράδυ της Πέμπτης έδωσε διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, με θέμα «Μακεδονικό ταφικό συγκρότημα Τύμβου Καστά, Αμφίπολη: Ανασκαφική έρευνα 2012-2014», δίνοντας μια πρώτη γεύση από νέα στοιχεία, ενώ χθες Παρασκευή παραχώρησε διάσκεψη Τύπου στους δημοσιογράφους. Η διάλεξη έγινε στην κατάμεστη αίθουσα διαλέξεων Β108, στην Πανεπιστημιούπολη, με το κοινό να κάθεται ακόμη και στις σκάλες προκειμένου να την παρακολουθήσει. Εκτενέστερα στοιχεία αναμένεται να παραθέσει στη σύσκεψη επιστημόνων που διοργανώνει το υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, στο Μουσείο της Αμφίπολης, στις 5 και 6 Φεβρουαρίου.

Η επικεφαλής της διασημότερης ανασκαφής των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα εμφανίστηκε βέβαιη ότι η έρευνα στον Τύμβο Καστά έχει τη δυνατότητα να δώσει πολλά περισσότερα και σημείωσε ότι, από τα έως τώρα αποτελέσματα των ηλεκτρικών τομογραφιών, η ομάδα της γνωρίζει πολύ καλά πού πρέπει να σκάψει στο μέλλον. Σημείωσε ωστόσο ότι στο στάδιο αυτό προέχει να ολοκληρωθούν οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και στερέωσης ώστε να το μνημείο να μπορέσει να καταστεί επισκέψιμο.

Παράλληλα, έδωσε μια ακόμη εμφατική απάντηση σε όσους χρονολογούν το μνημείο σε μεταγενέστερη εποχή τονίζοντας ότι η χρονολόγησή του στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα είναι πέραν πάσης αμφιβολίας κι ότι όλα συγκλίνουν στο ότι οικοδομήθηκε για μια ιστορική προσωπικότητα. Η ίδια εκτιμά ότι πρόκειται για τον Ηφαιστίωνα και πιστεύει ότι στο παρόν στάδιο είναι αρκετά σοβαρά στοιχεία οι επιγραφές που αποτελούν συμβόλαια έργου του ταφικού μνημείου και αναγράφουν «Παρέλαβον» με το μονόγραμμα του Ηφαιστίωνα. Το συμπίλημα του Ηφαιστίωνα εντοπίστηκε επίσης και σε ρόδακες εσωτερικά του μνημείου.

Πολύ σημαντική θεωρείται η ιστορία του ήρωα που εξελίσσεται ζωγραφισμένη στη ζωφόρο του μνημείου. Η ίδια αναφέρθηκε λεπτομερώς στις μορφές, μεταξύ των οποίων κάποιες είναι πάνω σε άρματα και απεικονίζουν τη μεταφορά του νεκρού σε κάποια συγκέντρωση θεών. Ακόμη, ανέφερε ότι στον ταφικό θάλαμο, δίπλα στη θήκη του τάφου, υπάρχει η ειδική διαμόρφωση ενός χώρου με τη μορφή «Π». Μέσα στο θάλαμο αυτό βρέθηκαν υπολείμματα νεκρικής κλίνης, αλλά και διακοσμητικά στολίδια από γυαλί και κόκκαλο και χρυσά κυκλικά διακοσμητικά. Αναφορά έγινε και στα χάλκινα νομίσματα που βρέθηκαν στο χώρο της ανασκαφής. Κάποια από αυτά φέρουν το μονόγραμμα και τη μορφή του Αλέξανδρου του Γ’, ενώ κάποια άλλα του Κασσάνδρου.

Σε ό,τι αφορά δε τους πέντε ενταφιασθέντες τα οστά των οποίων ανακαλύφθηκαν, η είπε ότι δεν υπάρχει ακόμη εικόνα, καθώς η κατάσταση των σκελετών ήταν αρκετά διαταραγμένη και έχει ακόμη δουλειά η έρευνα σε ό,τι αφορά το σκελετικό υλικό, δουλειά την οποία διεξάγει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.


Οι αρχαιολόγοι δεν είναι για να κρύβονται στα μουσεία

«Πρόκειται για μια ανασκαφή που δεν είναι μόνο για την Αμφίπολη, δεν είναι μόνο για την Ελλάδα αλλά για όλο τον κόσμο. Όλοι πρέπει να γίνουν κοινωνοί αυτής της μεγάλης ανακάλυψης», σημείωσε στη χθεσινή διάσκεψη. Στο ερώτημα αν το ενδιαφέρον και η ανυπομονησία της κοινής γνώμης άσκησε πίεση και επηρέασε την ανασκαφή απάντησε ότι οι αρχαιολόγοι δεν είναι για να κρύβονται στα μουσεία ή στον εαυτό τους και να κρύβουν τα ευρήματα που ανακαλύπτουν. «Θα πρέπει να είμαστε κοινωνοί αυτών που έχουμε ανακαλύψει για το ευρύ κοινό», είπε.

Παράλληλα, η Κ. Περιστέρη, απαντώντας σε ερώτηση αν θα ανέσκαπτε ποτέ στην Κύπρο, ανέφερε ότι αγαπά την επιστήμη της τόσο που θα ήθελε να σκάψει οπουδήποτε, πόσω μάλλον σε ένα νησί πλούσιο σε πολιτισμό και αρχαιολογική αξία. 


Συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου

Ο πρύτανης Κωνσταντίνος Χριστοφίδης ανακοίνωσε δύο συμφωνίες του ιδρύματος με τη διακεκριμένη αρχαιολόγο. Η πρώτη αφορά επίσκεψη της Κατερίνα Περιστέρη στην Κύπρο, το ερχόμενο καλοκαίρι, προκειμένου να διδάξει στους μαθητές λυκείων και γυμνασίων του Θερινού Σχολείου, σχετικά με την έρευνα στην Αμφίπολη. Η δεύτερη, αφορά στην αναζήτηση τρόπων ώστε φοιτητές του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου να συνεργαστούν μαζί της στις έρευνες της Αμφίπολης.


Μαυρογιάννης: Η σημαντικότερη ανασκαφή από την εποχή του Ανδρόνικου 

Στη σημαντικότητα των ευρημάτων στην Αμφίπολη αναφέρθηκε και ο αναπληρωτής καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Θεόδωρος Μαυρογιάννης, κάνοντας λόγο για ένα εκπληκτικό ταφικό μνημείο που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Αμφίπολη. «Ομολογουμένως από την εποχή της ανασκαφής του Μανώλη Ανδρόνικου στη Βεργίνα δεν είχαμε κάτι ανάλογο», είπε. Σημείωσε επίσης πως αυτό το οποίο κατάφερε η Κ. Περιστέρη είναι να καταστήσει σαφές σε όλους είναι ότι το μνημείο είναι σημαντικότατο. «Η ανασκαφή ήταν πάρα πολύ δύσκολη και ήταν εξαιρετική η δουλειά που πραγματοποίησε η Κατερίνα Περιστέρη με τους συνεργάτες της», συμπλήρωσε.

Γράφει: Γιώργος Σαββινίδης


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ  ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2016

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες άμεσης προστασίας και αποκατάστασης του αναγλύφου της περιοχής στον Λόφο-Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη

Με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες άμεσης προστασίας και αποκατάστασης του αναγλύφου της περιοχής στον Λόφο-Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη, όπως προέκυψε από την αυτοψία που διενεργήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 στο ταφικό μνημείο από κλιμάκιο στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. 

Με απώτερο σκοπό την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου, στόχος του συγκεκριμένου έργου είναι η εξασφάλιση των πρανών του Λόφου-Τύμβου Καστά, του περιβόλου και του περιβάλλοντος χώρου με την εκτέλεση χωματουργικών εργασιών, καθώς και η διευθέτηση της απορροής των ομβρίων υδάτων με τις κατάλληλες εργασίες αποστράγγισης. Ο γενικός συντονισμός του έργου γίνεται από την Γενική Γραμματέα του ΥΠΠΟΑ και η υλοποίησή του από τη Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης, Μουσείων & Τεχνικών Έργων. 

Το εν λόγω έργο εντάσσεται στο γενικότερο πρόγραμμα του ΥΠΠΟΑ για το μνημείο και εξελίσσεται σύμφωνα με την επιστημονική δεοντολογία και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Προκειμένου να τηρηθούν οι επιστημονικές προϋποθέσεις για την εκτέλεση του έργου, ανατέθηκε σχετική μελέτη από τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, η οποία έτυχε της θετικής γνωμοδότησης του ΚΑΣ και, ακολούθως, της έγκρισης του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού. 

Τις εργασίες ανέλαβε η εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, στο πλαίσιο των δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης αποδεικνύοντας έμπρακτα το ενδιαφέρον της για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Η εταιρεία διέθεσε τον απαραίτητο μηχανολογικό εξοπλισμό και το απαιτούμενο προσωπικό, προκειμένου να γίνει η αποκατάσταση του αναγλύφου της περιοχής του λόφου, με την απομάκρυνση περίπου 10.000 μ3 δευτερογενών επιχώσεων και φυτικών γαιών, και η διαμόρφωση των πρανών περιμετρικά του Λόφου-Τύμβου, όπου αυτό το επέτρεπαν οι υφιστάμενες συνθήκες, σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη, τις υποδείξεις των επιβλεπόντων μηχανικών της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την εποπτεία των αρχαιολόγων της ΕΦΑ Σερρών. Επιπλέον, ελήφθησαν μέτρα για την προστασία τμημάτων του περιβόλου με την υλοποίηση εξωτερικού αυτοφερόμενου αντιστηρικτικού συστήματος με «τοίχο» από σακιά, γεμισμένα με κοκκώδες υλικό ασβεστιτικής προέλευσης κατάλληλων προδιαγραφών. Κατά την αυτοψία διαπιστώθηκε ότι το έργο των χωματουργικών εργασιών υλοποιήθηκε ταχύτατα και ποιοτικά άρτια. 

Αξίζει εδώ να σημειωθεί η σημαντική συμβολή του Δήμου Αμφίπολης, που παραμένει διαχρονικά πιστός αρωγός στο έργο της προστασίας του Λόφου-Τύμβου Καστά, ενώ έχει ήδη υπογραφεί προγραμματική σύμβαση με το ΥΠΠΟΑ για την εκτέλεση συγκεκριμένων τεχνικών έργων.

Μια σπουδαία διάκριση απέσπασε η Κατερίνα Περιστέρη, επικεφαλής αρχαιολόγος της έρευνας στον τύμβο Καστά στην Αμφίπολη.
Η Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, βραβεύθηκε, στην Borsa Mediterranea del Turismo Arheologico, που πραγματοποιείται στην Ιταλία με το “International Archaeological Discovery Award "KHALED AL-ASAAD".

Η απονομή του πρώτου Διεθνούς βραβείου Αρχαιολογικής ανακάλυψης στον τύμβο Καστά, ως η καλύτερη ανασκαφή για το 2014, προβάλλει την Ελλάδα και τον πολιτισμό της στο εξωτερικό. Παράλληλα, με την απονομή του βραβείου στην κ. Κατερίνα Περιστέρη, τα εύσημα παίρνει και ο τουρισμός της χώρας μας, καθώς συστήνεται στους τουρίστες να επισκεφθούν το μοναδικό αυτό μνημείο. Το ενδιαφέρον των ξένων αρχαιολόγων εστιάζεται στα νέα ευρήματα της ανασκαφικής ομάδας και στην ανακοίνωση της κ. Περιστέρι, ότι ο τάφος ανήκει στον Ηφαιστίωνα.

Η Borsa Mediterranea del Turismo Archeologico είναι η μοναδική έκθεση αρχαιολογίας στον κόσμο και έχει ως έδρα το Capaccio-Paestum.

Τα άλλα τέσσερα αρχαιολογικά ευρήματα υποψήφια για το βραβείο ήταν:
α) Τα αρχαιότερα ανθρώπινα ίχνη στην Ευρώπη στην Αγγλία
β) Ο τάφος Khentakawess ΙΙΙ στο Abu Sir στην Αίγυπτο
γ) Ο τάφος ενός πρίγκιπα των Γαλατών στο Warcq της Γαλλίας
δ) Ο θησαυρός της Orselina στο καντόνι του Τιτσίνο της Ελβετίας.

Ήδη, οι επιστήμονες των ανασκαφών που διεκδίκησαν την πρωτιά, εξέφρασαν την επιθυμία τους να επισκεφτούν το ταφικό μνημείο στο λόφο Καστά.

Αποκαλυπτική συνέντευξη του Antonio Corso για ανασκαφή Αμφίπολης: 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ ΘΑΛΑΜΟΙ ΣΤΟ ΛΟΦΟ ΚΑΣΤΑ ΠΟΥ ΚΡΥΒΟΥΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Επίσης το μέλος της ανασκαφικής ομάδας δηλώνει ότι υπάρχουν παράγοντες που δεν θέλουν την συνέχιση των εργασιών στον λόφο Καστά!!!



Συνέντευξη στον Θεόδωρο Αν. Σπανέλη

Παρακολουθεί από κοντά την ανασκαφή, μελετάει τα ευρήματα και έχει ασχοληθεί πάρα πολύ με την διασταύρωση των στοιχείων και την ταύτιση των γλυπτών με άλλα της ίδιας περιόδου και τεχνοτροπίας, ο Antonio Corso, ο οποίος με την ιδιότητα του αρχαιολόγου και του μελετητή της αρχαίας γλυπτικής (μάλιστα έχει γράψει και ένα βιβλίο για την τέχνη του Πραξιτέλη) σχολιάζει στο xronometro.com τα τελευταία δεδομένα που είδαν το φως της δημοσιότητας και αποκαλύπτει ότι υπάρχουν δύο ακόμη θάλαμοι πιο βαθιά στο λόφο Καστά, οι οποίοι όταν εξερευνηθούν θα μας δώσουν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που υπάρχουν.

Για το μνημείο που ήδη έχει ανασκαφεί, ο κ. Corso ξεκαθαρίσει ότι είναι Ηρώο του Ηφαιστίωνα χωρίς καμία αμφιβολία, θεωρεί λήξαν το θέμα της χρονολόγησης, καθώς όλα τα στοιχεία «δείχνουν» το τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα και επιπλέον ερμηνεύει «θεολογικά» τα σύμβολα του οικοδομήματος και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι «δελφικής ταυτότητας» με συνύπαρξη των Θεών Απόλλωνα και Διονύσου. Τέλος, ο κ. Corso ξεκαθαρίζει ότι η πολεμική μερίδας αρχαιολόγων εναντίον του μνημείου δεν έχει μόνο προσωπικά κίνητρα, αλλά και πολιτικά, αφού κάποιοι δεν θέλουν την συνέχιση της ανασκαφής!!!


Πόσο σοφότεροι γίναμε από τις ανακοινώσεις της 30ης Σεπτεμβρίου στο ΑΠΘ, σε σχέση με το μυστήριο της Αμφίπολης;
«Ναι, νομίζω ότι έχουμε πλησιάσει πολύ στις απαντήσεις. Θεωρώ ότι με το επιγραφικό υλικό που βρέθηκε αποδεικνύεται ότι το μνημείο είναι το Ηρώο του Ηφαιστίωνα».

Αυτό σημαίνει ότι είναι και ο τάφος του Ηφαιστίωνα, οπότε του ανήκει μέρος των οστών που έχουν βρεθεί;
«Αυτό δεν το ξέρω, δεν μπορώ να γνωρίζω σε ποιους ανήκουν τα οστά. Για μένα, αυτό δεν έχει σημασία, αφού κατασκευάστηκαν διάφορα ηρώα του Ηφαιστίωνα και κανείς δεν γνωρίζει σε ποιο από αυτά θάφτηκαν τα οστά του. Μπορεί και να ήταν απλώς κενοτάφια».

Για το συγκεκριμένο ηρώο γιατί επιλέχθηκε η Αμφίπολη;
«Από την Αμφίπολη ξεκίνησε η εκστρατεία εναντίον των Περσών, αλλά και για άλλους λόγους. Η Αμφίπολη ήταν πάρα πολύ σημαντική, γιατί υπήρχε ένα ιερό της Φυλλίδας και αυτό μπορεί να είναι στο ίδιο σημείο που έγινε του Ηφαιστίωνα»

Γιατί αποκλείετε, στο συγκεκριμένο σημείο, να προϋπήρχε το ιερό του Ρήσου, ο οποίος λατρεύονταν στην περιοχή και ήταν ένας πολεμιστής βασιλιάς των Θρακών;
«Έχετε δίκιο, αυτή είναι μια ακόμη δυνατότητα. Όμως, ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς λέει σε επίγραμμα ότι υπήρχαν δύο ιερά που δεν ήταν ερείπια, της Φυλλίδας και της Αρτέμιδος της Βραυρώνας».

Υπάρχουν άλλα στοιχεία που να συνδέουν το χώρο με τη Φυλλίδα;
«Όπως είναι γνωστό, στον τάφο της επάνω υπήρχε μια αμυγδαλιά. Και αυτό πιστεύω ότι μπορεί να είναι της Φυλλίδας. Είναι απλά μια ιδέα μου».

Στην ομιλία του, στο ΑΠΘ, ο αρχιτέκτονας κ. Λεφαντζής άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχουν και άλλες επιγραφές, γνωρίζετε κάτι περισσότερο;
«Δεν ξέρω κάτι περισσότερο, αλλά είδα ένα απόσπασμα σε μια φωτογραφία, όπου είναι ένας μακεδόνας πολεμιστής που με την χαρακτηριστική μακεδονική ασπίδα, με σάρισα και άλογο και αυτό δηλώνει στρατιωτικό μνημείο, χωρίς καμία αμφιβολία. Αυτή η εικόνα είναι από τον θριγκό, στην βάση του λιονταριού. Αυτό δηλώνει αφιέρωση σε μια πολεμική νίκη».

Δεν συμφωνώ με τον «Δυϊσμό»

Σε σχέση με την άποψη της κ. Περιστέρη περί δυϊσμού μέσα στο μνημείο, το οποίο σημαίνει την παρουσία δύο νεκρών του Ηφαιστίωνα και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, θέση με την οποία μάλλον διαφωνεί ο κ. Λεφαντζής. Εσείς, τί πιστεύετε;
«Ούτε εγώ την δέχομαι αυτή την άποψη, είναι απλά θέμα συμμετρίας. Το γνωρίζετε ότι την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου έδιναν πολύ μεγάλη σημασία στο θέμα της συμμετρίας. Αυτό το μεταφέρει ο Πλίνιος, όπου μας λέει για το πόσο μεγάλη αξία έδινε στην συμμετρία ο Λύσιππος και αυτό το είχαν υιοθετήσει στην αυλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

Η κ. Περιστέρη, απ’ όσο καταλαβαίνω, χρησιμοποιεί το θέμα του δυϊσμού για να συνδέσει το μνημείο με τον Μέγα Αλέξανδρο. Εσείς πιστεύετε ότι συνδέεται με κάποιο τρόπο;
«Ως γνωστό, οι πηγές λένε ότι ο τάφος ήταν στην Αλεξάνδρεια, αλλά για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω αν έγινε έτσι. Θα συμφωνήσω με την κ. Περιστέρη στο θέμα της χρονολόγησης του μνημείου, 100% είναι του τελευταίου τετάρτου του 4ου αιώνα, του 320 π.Χ. Αυτό προκύπτει και από τα σανδάλια που φέρουν οι Κόρες, είναι του τέλους 4ου αιώνα και δεν υπάρχουν αργότερα, τον 2ο αιώνα π.Χ.! Επίσης, η δομή που έχουν οι Κόρες κάτω από το στήθος, είναι της ίδιας περιόδου».

Πέρσι, όταν βρέθηκε το κεφάλι της Σφίγγας, ειπώθηκε ότι είναι από το χέρι διαφορετικού καλλιτέχνη απ’ αυτό που κατασκεύασε τις Κόρες. Τί άποψη έχετε;
«Νομίζω ότι και οι Κόρες και οι Σφίγγες είναι από το ίδιο, θασίτικο εργαστήριο, απ’ όπου προέρχεται και το μάρμαρο. Μέχρι τώρα δεν είχα δει τα γλυπτά από κοντά, αλλά την 1η Οκτωβρίου επισκέφτηκα το μνημείο και εκ του σύνεγγυς έβγαλα πιο ασφαλή συμπεράσματα. Για παράδειγμα, είδα στο κεφάλι της σφίγγας να έχει, ένα δάκτυλο της Αφροδίτης στο λαιμό που είναι πάρα πολύ κοντά στο αντίστοιχο της Κνιδίας Αφροδίτης του Πραξιτέλη. Αυτό επιβεβαιώνει ότι τα γλυπτά του λόφου Καστά είναι του 4ου αιώνα και μάλιστα από τα καλύτερα δείγματα. Επίσης, οι Κόρες έχουν μια υπερηφάνεια που είναι χαρακτηριστικό του 4ου αιώνα».

Το μάρμαρο από τη Θάσο και το εργαστήριο από το ίδιο νησί. Υπάρχει περίπτωση να είναι έργο του περίφημου γλύπτη Σκόπα ή του εργαστηρίου του;
«Όπως είπε και η κ. Περιστέρη, το κεφάλι της Σφίγγας μοιάζει πάρα πολύ με το κεφάλι του Διονύσου, από τη Θάσο. Ο Σκόπας πέθανε πριν το 320 π.Χ., αλλά υπάρχει μια κοινή τεχνοτροπία αυτή την εποχή, από όλους τους μεγάλους καλλιτέχνες, Λύσιππο, Πραξιτέλη, Σκόπα, όλοι πάνε μαζί σε έναν εκλεπτυσμό. Το κεφάλι του Διονύσου από την Θάσο είναι το πιο κοντινό στο κεφάλι της Σφίγγας και αυτό είναι σημαντικό για την ταυτότητα του εργαστηρίου».


Όλες οι απαντήσεις στους δύο θαλάμους που είναι θαμμένοι

Μετά την παρουσίαση της 30ης Σεπτεμβρίου, νομίζω ότι το θέμα της χρονολόγησης έχει κλείσει για τους πολλούς, εκείνο που μένει ανοιχτό είναι το θέμα της ταυτότητας του μνημείου. Πέρα από ηρώο χρησιμοποιήθηκε και ως τάφος, μπορείτε να προσδιορίσετε από ποια εποχή και μετά άρχισαν να γίνονται οι ταφές; Ποιοί είναι οι πιθανοί νεκροί;
«Δεν ξέρω. Η έρευνα είναι ακόμη στην αρχή. Οι γεωλόγοι βρήκανε δύο μεγάλες αίθουσες πιο μέσα και πρέπει να φτάσουμε εκεί για να καταλάβουμε τι έγινε. Όσο για τα οστά, δεν μπορώ να αποκλείσω κάποιοι επιφανείς να θέλησαν να ταφούν στο Ηρώο του Ηφαιστίωνα, πιο πριν ή πιο μετά, αυτό ήταν κάτι τιμητικό, όπως έγινε με το Μαυσωλείο του Αυγούστου, καθώς έχουν ταφεί και άλλα μέλη της οικογένειάς!!!».

Λέτε ότι υπάρχουν άλλες δύο αίθουσες, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις των γεωλόγων. Περιμένετε εντυπωσιακά ευρήματα όταν θα φτάσει εκεί η αρχαιολογική σκαπάνη;
«Αυτό φάνηκε από τις μετρήσεις της γεωσκόπησης και υπάρχει μια καμπύλη που δείχνει την ύπαρξη δύο μεγάλων αιθουσών».

Δηλαδή, πιστεύετε και εσείς αυτό που υποστηρίζουν πολλοί ότι σε ένα μνημείο με περίμετρο κοντά 500 μέτρα, δεν μπορεί να υπάρχει μόνο ένα μνημείο;
«Το πιστεύω και εγώ και νομίζω ότι θα πάρουμε ολοκληρωμένες απαντήσεις για την ταυτότητα του μνημείου και το τί έχει γίνει όταν θα φτάσουμε σε αυτές τις δύο αίθουσες. Προς το παρόν, η μοναδική βεβαιότητα που υπάρχει είναι από τις επιγραφές που μας λένε για Ηρώο του Ηφαιστίωνα και φυσικά, το θέμα της χρονολόγησης του μνημείου».

Πιστεύετε ότι το μνημείο έχει στοιχεία διονυσιακής λατρείας;
«Ναι, στην ζωφόρο υπάρχουν τέτοια στοιχεία που δηλώνουν ότι υπήρχε λατρεία, του Διονύσου του Ζαγρέα, υπάρχουν όμως και οι τρίποδες που δηλώνουν ότι το Ηρώο του Ηφαιστίωνα ήταν συνδεδεμένο με τον δελφικό Απόλλωνα. Συνυπάρχουν ο Απόλλωνας και ο Διόνυσος. Για τον Μέγα Αλέξανδρο, ο μεγαλύτερος θεός ήταν ο Διόνυσος, καθώς είναι γνωστό ότι ο ίδιος ήταν ο «νέος Διόνυσος». Γι’ αυτό και δεν είναι παράξενο που ο Διόνυσος είναι πάρα πολύ δυνατός εκεί. Όσο για τις λεγόμενες «Καρυάτιδες», είναι Κόρες, σαν τις Κόρες του μνημείου των Σιφνίων στους Δελφούς, τυπικές του ιωνικού ρυθμού.  Μπορεί να είναι μαινάδες, αλλά τα χαρακτηριστικά κάτω από το στήθος οδηγούν σε Κόρες».


Ποιοι εμποδίζουν την ανασκαφή

Όλοι ευχόμαστε να προχωρήσει η ανασκαφή και να αποκαλυφθούν όλα τα μυστικά του λόφου Καστά, ωστόσο η κ. Περιστέρη και όλη η ομάδα δέχεται μια συνεχή επίθεση που δεν ξέρω κατά πόσο διευκολύνει το έργο της ανασκαφής. Η επίθεση αυτή έχει προσωπικά χαρακτηριστικά ή κάποιοι έχουν λόγους να μην θέλουν να προχωρήσει η ανασκαφή;
«Υπάρχουν -δυστυχώς- πολλές αιτιολογίες. Μια από αυτές είναι και αυτή η διάσταση. Το αρχαιολογικό περιβάλλον, αν δει ότι βρίσκεις κάτι σημαντικό, αν δει ότι δεν έχεις πολιτική δύναμη, αν είσαι ήσυχος και καλός, νομίζει ότι είσαι πολύ τρελός και πολλοί καταφέρονται εναντίον σου. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει σε αυτό το περιβάλλον. Υπάρχει και κάτι άλλο: υπάρχουν πολιτικές απόψεις που δεν επιτρέπουν να προχωρούν τέτοιου είδους ανασκαφές. Επίσης, υπάρχουν απόψεις στον δυτικό κόσμο, όπως αυτές που εξέφρασε η κ. Παλαγγιά που πιστεύουν ότι όλα ξεκινούν από τον ρωμαϊκό πολιτισμό και αυτό είναι το θεμέλιο της Δύσης, οπότε δεν θέλουν σημαντικές ανασκαφές που χαλάνε αυτή την εικόνα!!!».


Το "πράσινο φως" στη μελέτη που αφορά στον ανασχεδιασμό της προσωρινής στερεωτικής διάταξης υποστύλωσης του ταφικού μνημείου στην Αμφίπολη Σερρών που θα ενισχύσει τη στερεότητά του, απελευθερώνοντας ταυτόχρονα το εσωτερικό του, έδωσε χτες το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Ταυτόχρονα, τα μέλη του ΚΑΣ είπαν "ναι" στη γεωστατική μελέτη ευστάθειας του ταφικού συγκροτήματος, που εκπόνησε για λογαριασμό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, ο πολιτικός μηχανικός και γεωτεχνικός, Δημήτρης Εγγλέζος. Μάλιστα, από την παραπάνω μελέτη προέκυψαν κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα, όπως ότι με την υπάρχουσα στερεωτική διάταξη εξασφαλίζεται επαρκώς η ευστάθεια του ταφικού μνημείου στις υφιστάμενες γεωστατικές συνθήκες και στην περίπτωση ισχυρής βροχόπτωσης. Ωστόσο, απαιτείται αναβάθμιση της προσωρινής στερεωτικής διάταξης για την περίπτωση σεισμού.

Μέχρι σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές δράσεις για την προστασία του μνημείου, μεταξύ των οποίων η τοπογραφική τεκμηρίωσή του, σε συνεργασία με το Τμήμα Τοπογραφίας του ΑΤΕΙ Αθηνών, αρχιτεκτονική μελέτη του τύμβου και του ταφικού μνημείου, από τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή, ενώ έχει εγκατασταθεί καταγραφικό σύστημα και ενόργανη παρακολούθηση διατάξεων υποστύλωσης, σύστημα που λειτούργησε έως τα τέλη 2014. Όπως έγινε γνωστό, οι δράσεις αυτές ήταν καίριες για την προστασία του μνημείου, καθώς διαπιστώθηκε ότι το σύστημα υποστύλωσης και προστασίας του ταφικού μνημείου έχει συμπεριφερθεί ικανοποιητικά, ενώ τα μέτρα περιμετρικής απομάκρυνσης των υδάτων, προκειμένου να αποτραπούν εισροές στο ταφικό μνημείο, επίσης λειτούργησαν αποτελεσματικά.

Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, πριν έρθει στο Συμβούλιο η μελέτη για τη συντήρηση των γλυπτών ευρημάτων, μέλη του ΚΑΣ θα πραγματοποιήσουν αυτοψία στο χώρο του μνημείου. Υπενθυμίζεται ότι για την άμεση υλοποίηση εργασιών προστασίας του μνημείου έχουν διατεθεί πιστώσεις 250.000 ευρώ, τόσο στην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών, όσο και στις Διευθύνσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας, ενώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η κατάθεση στο υπουργείο Πολιτισμού των έως σήμερα πορισμάτων της μελέτης με την απαραίτητη τεκμηρίωση από την ανασκαφέα του μνημείου, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, Κατερίνα Περιστέρη.







ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
Ερμού 136, 10553 Αθήνα
Τηλ-Fax.: 2103252214, 6937075765
e-mail: archaeol@otenet.gr
www.sea.org.gr


Αθήνα, 10/10/2015
Αρ. Πρωτ. 364


Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), επιστημονικός και συνδικαλιστικός φορέας των αρχαιολόγων του Υπουργείου Πολιτισμού, δεν θα απαντήσει στην νέα προσβλητική επιστολή της επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας του μνημείου στο λόφο Καστά της Αμφίπολης, ούτε όμως και θα πτοηθεί στην άσκηση της καταστατικής αρχής του, συγκεκριμένα την προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς από κάθε κατάχρηση, υλική ή πνευματική.

Ας αναρωτηθούν όμως οι καλόπιστοι πολίτες γιατί -για πρώτη φορά στους σχεδόν δύο αιώνες βίου της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας- ο συλλογικός φορέας των Αρχαιολόγων του ΥΠΠΟ υποχρεώνεται να πάρει θέση για μια ανασκαφή και τον -τουλάχιστον καινοφανή- τρόπο διεξαγωγής της, να καταγγείλει την πρωτοφανή επικοινωνιακή κατάχρηση της έρευνας και να ζητήσει το αυτονόητο: την κατάθεση όλων των τεκμηρίων στην επιστημονική κοινότητα.


Για το ΔΣ του ΣΕΑ

Η Πρόεδρος                                                                          Ο Γενικός Γραμματέας

Σακαλή Όλγα                                                                        Βάκουλης Θέμης

1ος Αγώνας Δρόμου Αμφίπολης (Βρασίδειος δρόμος)


Η ΕΑΣ Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, με τη συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, του ΕΟΣ  Ροδολίβους και με την υποστήριξη της ΔΗΔΕΚΑ του Δήμου Αμφίπολης, διοργανώνει αγώνα δρόμου (1ος Βρασίδειος), στην αρχαία Αμφίπολη, με τους παρακάτω όρους:

1. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΚΥΡΙΑΚΗ, 25.10.2015.  

2. ΤΟΠΟΣ: ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΡΧΑΙΑΣ  ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ

3. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ:   

1. Δρόμος  9.730 μ. για μαθητές/τριες Λυκείων και μεγαλύτερους, με ώρα εκκίνησης 11:00.

2. Δρόμος 2.000 μ. για  μαθητές/τριες Γυμνασίων, με ώρα εκκίνησης 11:05.

3. Δρόμος 1.300 μ. για μαθητές/τριες Δημοτικών Σχολείων, με ώρα εκκίνησης 12:00.

4. ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Α) 9.730 μ. Αφετηρία και τερματισμός: Aρχαιολογικό Μουσείο (υψ. 88 μ.)
Διαδρομή: Βυζαντινή ακρόπολη (υψ.119 μ.) - Ελληνιστική οικία - Αρχαίο Γυμνάσιο(υψ. 86 μ.) - Κάτω Αμφίπολη - Μνημείο Λέοντος (υψ. 2 μ.) - Παραποτάμια οδός - Αρχαία ξύλινη γέφυρα - Πύργος Μαρμαρίου (υψ. 7μ.). Μουσείο. 
Η διαδρομή είναι κυκλική και καλύπτεται κατά 80% από άσφαλτο.

Β) 2.000 μ. Αφετηρία και τερματισμός: Aρχαιολογικό Μουσείο.
Διαδρομή: Αρχαίο Γυμνάσιο Aρχαιολογικό Μουσείο. 
Η διαδρομή είναι κυκλική και στο μεγαλύτερο μέρος χωμάτινη.

Γ) 1.300 μ. Αφετηρία: Αρχαίο Γυμνάσιο (υψ. 86 μ.) - Τερματισμός: Aρχαιολογικό Μουσείο (υψ. 88 μ.), με ενδιάμεσο μεγαλύτερο ύψος τα 112 μ. Η διαδρομή στο μεγαλύτερο μέρος είναι χωμάτινη.
Στη διαδρομή θα  υπάρχουν  δύο σταθμοί εφοδιασμού νερού.

5. ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ: Δικαίωμα συμμετοχής στον αγώνα έχουν μαθητές/τριες δημοτικών σχολείων, αθλητές-τριες σωματείων, βετεράνοι και ανεξάρτητοι αθλητές.

6.  ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ: Οι δηλώσεις συμμετοχής θα γίνονται έως τη  Δευτέρα 19.10.2015, στο email: sersegas@gmail.com ατομικά ή ομαδικά, από συλλόγους και σχολεία.

7. ΕΠΑΘΛΑ: Στους τρεις πρώτους νικητές/τριες θα δοθούν μετάλλια και διπλώματα και σε όλους αναμνηστικά διπλώματα στο σημείο τερματισμού

Κύπελλα: Θα δοθούν στους πρώτους νικητές/τριες κάθε κατηγορίας.

8. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ: Δεν θα καλυφθούν έξοδα μετακίνησης των αθλητών.

9. ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: Όλοι οι αθλητές/τριες οφείλουν να έχουν κάνει τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις και θα αγωνισθούν με δική τους ευθύνη. Οι μαθητές δηλώνονται και θα τρέξουν με ευθύνη των γονέων τους.

10.Τεχνικός Υπεύθυνος του αγώνα ορίζεται ο κ. Ζορμπάς Σταύρος (τηλ. 6947600430), τεχνικός σύμβουλος ΕΑΣ.

Παρατήρηση: Την ημέρα του αγώνα όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι θα είναι ανοιχτοί.


Αιδώς Αργείοι ή μήπως αχρείοι;

Σε μία νέα, πρωτοφανή και ανήθικη επίθεση προς την ανασκαφική μου ομάδα και σε εμένα προσωπικά, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων -του οποίου είμαι ακόμα μέλος- επιχειρεί για πολλοστή φορά, αφενός μεν να απαξιώσει την προσωπικότητα μου και το επιστημονικό μου κύρος, αφετέρου δε να «υποδείξει» στη νέα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού το πώς πρέπει να κινηθεί σχετικά με την ανασκαφή του Τύμβου Καστά Αμφίπολης.

Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που μια μικρή ομάδα, επικεφαλής του ΣΕΑ, στρέφονται ευθέως εναντίον μου χωρίς σε καμία περίπτωση να εκφράζουν την άποψη του συνόλου των μελών του, την οποία άλλωστε ούτε ζήτησαν, ούτε έλαβαν υπόψη. Ας δούμε όμως την προϊστορία των ανακοινώσεων οι οποίες με αφορούν για να καταδειχθεί ο ρόλος όσων διοικούν σήμερα το Σύλλογο.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2014, σε ανακοίνωση του ο ΣΕΑ, χαρακτήριζε ως αδιαμφισβήτητη την σημασία του ευρήματος στον Τύμβο Καστά, καυτηρίαζε το γεγονός ότι πολιτικοί και ΜΜΕ τοποθετούνται αναφορικά με το Μακεδονικό Ταφικό Συγκρότημα και δήθεν αγωνιούσε «για την τυχόν πίεση που υφίστανται οι συνάδελφοι, προσπαθώντας να διεξαγάγουν μια επιστημονικά ορθή και απολύτως τεκμηριωμένη ανασκαφή σε συνθήκες τηλεπαρα-θύρου». Μόνο που στην ανακοίνωση αυτοί οι συνάδελφοι μου που υποτίθεται πως νοιάζονταν για μένα και την ανασκαφική μου ομάδα, δεν με ρώτησαν ποτέ αν υφίσταμαι όντως την πίεση που περιέγραφαν και αν εμποδίζομαι να κάνω την ανασκαφή με τρόπο που να συνάδει με την επιστημονική μεθοδολογία. Ομοίως, παρέλειψαν σκοπίμως να αναφέρουν ότι εγώ προσωπικά δεν έκανα παρά ελάχιστες δηλώσεις, τη στιγμή που δεκάδες τηλεοπτικά συνεργεία και εκατοντάδες δημοσιογράφοι απ΄ όλο τον κόσμο με «πολιορκούσαν» νυχθημερόν. Αντιθέτως, αρχαιολόγοι, μέλη του Συλλόγου, διψασμένοι για το μερίδιο δημοσιότητας που τους αναλογούσε «διαγκωνίζονταν» στα τηλεοπτικά παράθυρα φλυαρώντας ακατάσχετα πάνω σε κάτι που δεν είχαν καν προσωπική αντίληψη οιστρηλατημένοι από την νέα τους ειδικότητα ως τηλεπερσόνες! Είναι οι ίδιοι που μπουρδολογούσαν στα ραδιόφωνα κάνοντας γελοίες και εντελώς αυθαίρετες υποθέσεις ή έγραφαν δήθεν επιστημονικά φληναφήματα σε συγκεκριμένες εφημερίδες με τις οποίες τους συνέδεαν, εντελώς ευκαιριακά, οι ίδιες πολιτικές απόψεις για ευνόητους λόγους.

Για όλους αυτούς που έχυσαν κουβάδες πολιτικό χρώμα στο Μνημείο και δρούσαν αντιεπιστημονικά και αντισυναδελφικά, συχνά στα όρια της χυδαιότητας, αφού χρησιμοποιούσαν ακόμα και το προφίλ τους σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ευτελίσουν εμένα και το έργο μου, ο ΣΕΑ δεν είχε τίποτα να πει και να πράξει!!! Κατά την άποψη όσων υπέγραφαν τις ανακοινώσεις, όλα ήταν καλά καμωμένα αρκεί να στρέφονταν τόσο εναντίον μου και εναντίον της ανασκαφικής μου ομάδας, όσο και του ίδιου του μνημείου. Αντιθέτως, εγώ μπήκα στο στόχαστρο από την στιγμή που ο πρώην πρωθυπουργός επισκέφτηκε την Αμφίπολη και έκανε δηλώσεις. Αναρωτιέμαι όμως, ποιος από τους «συναδέλφους» επικριτές μου θα εμπόδιζε τον πρωθυπουργό της χώρας να έρθει στην ανασκαφή του; Ας σηκώσει το χεράκι του να μας το πει και να τεκμηριώσει με ποιο τρόπο θα εμπόδιζε την επίσκεψη του αρχηγού του κράτους παρουσία της τέως Γενικής Γραμματέως Πολιτισμού!!!

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2014, ο ΣΕΑ παρεμβαίνει με επιστολή του προς το Υπουργείο Πολιτισμού γιατί υποτίθεται ότι ανησυχεί «για τους κινδύνους που αναφύονται για την αρχαιολογική έρευνα και τους συναδέλφους που συμμετέχουν σε αυτή, αλλά και για το κύρος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, εξαιτίας της επικοινωνιακής διαχείρισης της εξέλιξης της ανασκαφής και των ευρημάτων της, σε καθημερινή βάση, για την εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων, πολιτικών και άλλων, αλλά και προς τέρψη μιας κοινής γνώμης εθισμένης στον εύκολο εντυπωσιασμό και την υπερκατανάλωση τηλεοπτικών, έντυπων και διαδικτυακών υποπροϊόντων».

Προσυπογράφω κάθε του λέξη! Μόνο που εκείνοι που «σε καθημερινή βάση, για την εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων, πολιτικών και άλλων, αλλά και προς τέρψη μιας κοινής γνώμης εθισμένης στον εύκολο εντυπωσιασμό και την υπερκατανάλωση τηλεοπτικών, εντύπων και διαδικτυακών υποπροϊόντων» δεν ήμουν ούτε εγώ, ούτε η επιστημονική μου ομάδα, αλλά ο καθένας και η καθεμία που με διαβατήριο τον τίτλο σπουδών τους έγιναν μόνιμοι ένοικοι σε κανάλια, ραδιόφωνα και στήλες εφημερίδων. Κακώς, λοιπόν, στοχοποιήθηκα για μία ακόμα φορά. Άλλοι ήταν όσοι τροφοδοτούσαν την κοινή γνώμη και τα διαδικτυακά προϊόντα με τα επιστημονικά σκουπίδια που περιέφεραν ως προίκα τους ανενδοίαστα!

Στην ίδια επιστολή, καταφέρεται εναντίον της επικοινωνιακής πολιτικής της τότε κυβέρνησης, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι ουδέποτε είχα επιλέξει εκπρόσωπο Τάφου, ενώ καλεί το Υπουργείο «να διαφυλάξει τα κάθε είδους δικαιώματα που έχει το Ελληνικό Δημόσιο ως κύριος του ανασκαπτόμενου μνημείου και του απεικονιστικού υλικού της αρχαιολογικής έρευνας, τα οποία οφείλει να τα διαχειρίζεται για το δημόσιο συμφέρον και όχι να τα αφήνει απροστάτευτα απέναντι σε προσωπικές φιλοδοξίες κάποιων». Αλήθεια, γιατί δεν δημοσιοποίησε τα ονόματα αυτών των κάποιων που ικανοποιώντας τις δικές τους φιλοδοξίες πάσχιζαν να πουν έστω μια πρόταση για να γίνουν γνωστοί σε βάρος της ανασκαφής και του έργου μου ή όσων δημοσίευαν καθημερινώς στα προφίλ τους ή σε φιλικές ιστοσελίδες απίστευτες ανοησίες για την ανασκαφή, κάνοντας εκ παραλλήλου αισχρές επιθέσεις σε βάρος μου;

Ένα χρόνο αργότερα, ο ΣΕΑ βρήκε ευκαιρία να μου επιτεθεί εκ νέου για δήθεν «σπουδή απομάκρυνσης των υπερκείμενων του μνημείου επιχώσεων, αλλά και τις μη ασφαλείς παρεμβάσεις χρονολόγησής του, όπως και τις στερούμενες επαρκών ενδείξεων ή και λανθασμένες αφηγήσεις για την ιστορικότητά του»! Κι όλα αυτά αγνοώντας επιδεικτικά το γεγονός ότι η απομάκρυνση των επιχώσεων ήταν απολύτως αναγκαία, γιατί σε διαφορετική περίπτωση το Μνημείο θα είχε καταρρεύσει, ενώ μιλά για μη ασφαλείς παρεμβάσεις χρονολόγησης εκ μέρους μου παραγνωρίζοντας τα στοιχεία που παραθέτω, ενώ αντίθετα δέχεται κάθε άλλη χρονολόγηση από άσχετους που δεν έχουν καν επισκεφθεί την ανασκαφή του Μακεδονικού Ταφικού Συγκροτήματος του Τύμβου Καστά Αμφίπολης!

Και ερχόμαστε στην τελευταία επαίσχυντη ανακοίνωση του ΣΕΑ, με την οποία αμφισβητεί τα στοιχεία που συσχετίζουν το Μνημείο με τον Ηφαιστίωνα τα οποία παρουσίασα σε εκδήλωση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με την επιστημονική μου ομάδα, κατηγορώντας με για «ιδιοτελή επικοινωνιακή εκμετάλλευση της έρευνας» ενώ καλεί τον «κάθε θεσμικά υπεύθυνο να επιβάλει την τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας και τις διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου»!

Ξεκινώντας από το τέλος, θα ήθελα να σημειώσω ότι ουδέποτε παραβίασα τις διατάξεις οποιουδήποτε νόμου και δη του «αρχαιολογικού» όπως επικαλείται στην ανακοίνωσή του ο ΣΕΑ.

Δηλώνω ότι λόγω ήθους και χαρακτήρα αδυνατώ να κατανοήσω τη μικρότητα, τη μιζέρια, την εχθρότητα, την αντισυναδελφική συμπεριφορά και την ενορχηστρωμένη και χυδαία επίθεση που δέχομαι από συγκεκριμένους «συναδέλφους» και δεν θα τους ακολουθήσω στον κατήφορο που οδεύουν εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο αυτοί και όσοι συνεπικουρούν το κατάπτυστο έργο τους υποβαθμίζοντας το ίδιο το Μνημείο.

Σε ότι αφορά τον ΣΕΑ, έχω να σημειώσω ότι σε αντίθεση με τα όσα ανακοινώνει, οι υπογράφοντες τις ανακοινώσεις είναι εκείνοι που έχουν παραβιάσει σωρεία νόμων που αφορούν την συκοφαντική δυσφήμιση, την εξύβριση και τη δημόσια διαπόμπευσή μου. Ως εκ τούτου επιφυλάσσομαι να ασκήσω κάθε νόμιμο δικαίωμα μου προκειμένου να προστατεύσω τόσο το επιστημονικό μου κύρος και το έργο μου ως αρχαιολόγου, όσο και εμένα την ίδια ως ανθρώπινη υπόσταση που πλήττομαι καίρια από τις επιθέσεις που δέχομαι.

Τέλος, επισημαίνω ότι δεν ζητώ τη διαγραφή μου από μέλος του ΣΕΑ αναγνωρίζοντας το δύσκολο έργο του και σεβόμενη τους αγώνες συναδέλφων τους οποίους εκτιμώ και ευχαριστώ από καρδιάς που είναι στο πλάι μου σε τόσο δύσκολες περιστάσεις στηρίζοντάς με ως συνάδελφο και ιδιαίτερα ως Άνθρωπο.

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,

Κατερίνα Περιστέρη
Αρχαιολόγος


Γράφει η Λίνα Μενδώνη, Κύρια ερευνήτρια στο Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών

Σε προηγούμενο σημείωμά μου είχα αναφερθεί στην πορεία των έργων του υπουργείου Πολιτισμού στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ. Είχα επισημάνει ότι μία από τις αιτίες της υστέρησης στην υλοποίησή τους είναι η προβληματική χρηματοδότησή τους, καθώς τα προς διάθεση κονδύλια βρίσκονται στη σφαίρα της εικονικής πραγματικότητας. Υπάρχουν στα χαρτιά, αλλά δεν φτάνουν στην Τράπεζα της Ελλάδος και, φυσικά, στους δικαιούχους. Ετσι τα έργα καρκινοβατούν και τα εργοτάξια σταδιακά κλείνουν.

Διαβάζοντας το μακροσκελές δελτίο Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού για την Αμφίπολη, που εξεδόθη αργά το μεσημέρι της Παρασκευής, αναγνωρίζει κανείς την αγωνία των συντακτών του να παρουσιάσουν τις προθέσεις τους ως γεγονότα. Η εικονική πραγματικότητα επιστρατεύθηκε και πάλι για να δώσει διέξοδο σε αδιέξοδα που οι ίδιοι δημιούργησαν. Τον Νοέμβριο 2014 είχε προετοιμαστεί και κατατεθεί στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών (και το γνωρίζει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου) ο προγραμματισμός των μελετών και έργων προστασίας του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης, καθώς και το χρονοδιάγραμμά τους. Ο προγραμματισμός αφορούσε τα άμεσα και τα μεσοπρόθεσμα μέτρα. Ο χρόνος ολοκλήρωσης των άμεσων έργων προστασίας ήταν ο Απρίλιος 2015.

Αναφέρεται το δελτίο Τύπου στη μελέτη των προσωρινών μέτρων για την προστασία των πρανών του λόφου και στις προκαταρκτικές προμελέτες -πρωτόλειες εργασίες- συντήρησης των επιχρισμάτων στα μαρμάρινα μέλη του θριγκού και των δαπέδων, οι οποίες εγκρίθηκαν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο την 1η Σεπτεμβρίου, λίγες μέρες πριν από τις εκλογές, για να φανεί ότι κάτι γίνεται. Αυτά και πολλά άλλα θα έπρεπε να έχουν γίνει μέχρι την άνοιξη του 2015. Ομως η ιδεοληψία και η εμπάθεια της ηγεσίας του υπουργείου δεν άφηναν περιθώρια για έργα. Το μνημείο είχε καταχωριστεί από τον Αύγουστο 2014... στους αντιπάλους της αξιωματικής αντιπολίτευσης και από τις 25 Ιανουαρίου 2015 της κυβέρνησης.

Οι μελέτες για τις οποίες γίνεται λόγος ανετέθησαν όλες, χωρίς καμία εξαίρεση, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο 2015. Μετρά τουλάχιστον ένα εξάμηνο καθυστερήσεων. Εξάμηνο κρίσιμο για το μνημείο, το οποίο έχει να αντιμετωπίσει έναν δεύτερο χειμώνα. Ο πωρόλιθος του περιβόλου παρουσιάζει φθορές που τείνουν να γίνουν μη αναστρέψιμες, τα πρανή απειλούνται με καταρρεύσεις και το αποστραγγιστικό σύστημα δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή.

Η γεωτεχνική μελέτη για την ευστάθεια του μνημείου έχει κατατεθεί στην αρμόδια διεύθυνση και περιμένει την εισαγωγή της στο ΚΑΣ. Η μελέτη που αφορά την αλλαγή της στερεωτικής διάταξης εσωτερικά του μνημείου δεν έχει ακόμη παραδοθεί. Αλλά πώς να παραδοθεί, όταν ανετέθη προ δεκαπέντε ημερών! Κανένα ουσιαστικό έργο προστασίας και συντήρησης δεν έχει ξεκινήσει ούτε μετά την έγκριση των μελετών. Ο πρόχειρος διαγωνισμός των 60.000 ευρώ (που βρίσκεται σε εξέλιξη) για την ανάθεση σε εργοληπτική εταιρεία των χωματουργικών εργασιών προστασίας των πρανών καλύπτει μόλις το 15% των προβλεπομένων στην εγκριθείσα μελέτη, η οποία έχει κοστολογηθεί 800.000 ευρώ. Πότε θα ξεκινήσει η υλοποίηση έστω και αυτού του καθ’ όλα περιορισμένου έργου; Στην καλύτερη περίπτωση μετά τα μέσα του Οκτώβρη.

Όσο για το ποσό των 250.000 ευρώ που αναφέρεται στο δελτίο Τύπου και αυτό βρίσκεται στα χαρτιά. Η μελέτη για τα χωματουργικά εγκρίθηκε μεν, δεν πληρώθηκε δε. Οι άλλες δύο μελέτες δεν έχουν πληρωθεί, αφού δεν έχουν παραδοθεί και εγκριθεί. Η ανάθεση σε τεχνικό σύμβουλο εγκρίθηκε από το ΚΑΣ, αλλά δεν συμβασιοποιήθηκε ακόμη, άρα δεν έχει πληρωθεί. Οι κατευθύνσεις και η συνδρομή που η Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών ζήτησε από το υπουργείο δεν έχουν δοθεί σύμφωνα με την κατ’ επανάληψη δήλωση της Κ. Περιστέρη στη Θεσσαλονίκη. Ούτε το δελτίο Τύπου διαψεύδει την έφορο. Η αναγνώριση των λαθών είναι απόδειξη μεγαλοθυμίας, η οποία πρέπει κατά τη γραμματεία και τη φιλοσοφική σκέψη να διακρίνει τους άρχοντες και τους ασκούντες διοίκηση. Αλλά πόση σχέση έχουν οι συντάκτες του δελτίου Τύπου με την αρχαία γραμματεία και τα διδάγματά της; Και η παρατήρηση αυτή δεν αφορά σε καμία περίπτωση τον νυν υπουργό Πολιτισμού.









ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
Ερμού 136, 10553 Αθήνα
Τηλ-Fax.: 2103252214, 6937075765
E-mail:archaeol@otenet.gr
www.sea.org.gr

Αθήνα, 6/10/2015
Αρ. Πρωτ.: 358


ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ

Ο θόρυβος που ξέσπασε πάλι γύρω από την ανασκαφή στον λόφο Καστά της Αμφίπολης, και την εικαζόμενη συσχέτιση του ευρήματος με τον Ηφαιστίωνα, δικαιώνει για μια ακόμη φορά την έγκαιρη αντίδραση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στην ιδιοτελή επικοινωνιακή εκμετάλλευση της έρευνας ενός σπουδαίου μνημείου.­
Η διατύπωση θεωριών από τους ανασκαφείς χωρίς την κατάθεση των αποδεικτικών τεκμηρίων στην διεθνή επιστημονική κοινότητα, εκθέτει την Αρχαιολογική Υπηρεσία στο σύνολό της. Καλούμε κάθε θεσμικά υπεύθυνο να επιβάλει την τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας και τις διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου.


Για το ΔΣ του ΣΕΑ

Η Πρόεδρος               Ο Γενικός Γραμματέας

Σακαλή Όλγα             Βάκουλης Θέμης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ
------

Αθήνα 2 Οκτωβρίου 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, όπως έχει ενημερώσει και με προηγούμενα δελτία τύπου, έχει δρομολογήσει δια των αρμόδιων Υπηρεσιών του σειρά ενεργειών για τη λήψη προσωρινών μέτρων εξασφάλισης του μνημείου στον Λόφο Καστά στην Αμφίπολη και ταυτόχρονα για την μακροπρόθεσμη προστασία και ανάδειξή του. Οι πρώτες εργασίες εξειδικεύονται στη στερέωση των πρανών του λόφου-τύμβου και στη συντήρηση των γλυπτών, των ψηφιδωτών και του γραπτού διακόσμου. Στο πλαίσιο αυτό, υπό τον γενικό συντονισμό της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων, έχουν γίνει συντονισμένες ενέργειες, κατόπιν πολλαπλών αυτοψιών και συνεργασιών, προκειμένου να καταγραφούν τα προβλήματα και να σχεδιαστούν οι προσφορότερες λύσεις.

Για τη διενέργεια των παραπάνω εργασιών έχει συνταχθεί σειρά μελετών από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ. Ειδικότερα η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων έχει προχωρήσει στην τοπογραφική τεκμηρίωση του μνημείου, στη σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών για την ενόργανη παρακολούθηση των μικρομετακινήσεων, ενώ εκπονείται η αρχιτεκτονική μελέτη. Παράλληλα, από το Τμήμα Λίθου ολοκληρώνεται εξέχουσας σημασίας πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρουσιάζει το δομικό υλικό του μνημείου .

Οσον αφορά στη συντήρηση των ευρημάτων, η αρμόδια Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων σε συνεργασία με το Τμήμα Συντήρησης της ΕΦΑ Σερρών έχει εκπονήσει μελέτες συντήρησης και προστασίας των υλικών κατασκευής, των επιχρισμάτων, των γραπτών επιφανειών και των δαπέδων και εκπονεί τη μελέτη συντήρησης των γλυπτών.

Η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων ανέθεσε μελέτη εκτέλεσης χωματουργικών εργασιών για την εξασφάλιση των πρανών του τύμβου και διευθέτησης της απορροής των ομβρίων υδάτων, η οποία έτυχε πολύ θετικής κρίσης από τα μέλη του ΚΑΣ. Ήδη έχει ξεκινήσει η υλοποίηση της συγκεκριμένης μελέτης με τη διενέργεια δοκιμαστικών τομών από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών. Τις εργασίες συνδράμει ο Δήμος Αμφίπολης μέσω Προγραμματικής Σύμβασης που προσφάτως συνήψε με το ΥΠΠΟΑ.

Επιπλέον, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών έχει αναθέσει την εκπόνηση γεωστατικής και στατικής μελέτης διατάξεων υποστήριξης του ταφικού μνημείου, οι οποίες βρίσκονται σε στάδιο ολοκλήρωσης. Για την παρακολούθηση των περιβαλλοντικών συνθηκών έχει δρομολογηθεί η προμήθεια ολοκληρωμένου συστήματος καταγραφής περιβαλλοντικών συνθηκών και ενδεχόμενων σεισμικών δονήσεων.

Το δύσκολο και πολυσύνθετο έργο στερέωσης και αποκατάστασης του μνημείου της Αμφίπολης προχωρά σύμφωνα με την επιστημονική δεοντολογία και το ισχύον νομικό πλαίσιο. Όσες μελέτες ολοκληρώθηκαν έχουν εισαχθεί σε δύο συνεδριάσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και έχουν εξασφαλίσει την ομόφωνη γνωμοδότηση των μελών του.

Έχουν ήδη διατεθεί πιστώσεις 250.000 ευρώ τόσο στην αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών όσο και στις Δ/νσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας για την άμεση υλοποίηση των παραπάνω εργασιών προστασίας του μνημείου. Για περαιτέρω συνδρομή στις ανωτέρω εργασίες έχει εκφραστεί και πρόθεση χορηγού.

Αναφορικά με τις πρόσφατες ανακοινώσεις της ανασκαφέως του μνημείου κυρίας Κατερίνας Περιστέρη στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Υπουργείο αναμένει την κατάθεση των έως σήμερα πορισμάτων της μελέτης με την απαραίτητη τεκμηρίωση.


Εδώ και περίπου έναν χρόνο υποστηρίζω με σθένος την άποψη ότι ο τάφος - ηρώον στην Αμφίπολη πρέπει να οικοδομήθηκε για τον αρχηγό της εταιρικής ίππου του Αλεξάνδρου, τον χιλίαρχο Ηφαιστίωνα. Ο Ηφαιστίωνας πέθανε τον Νοέμβριο του 324 π.Χ. στα Εκβάτανα της Μηδίας, και από τον Διόδωρο τον Σικελιώτη, τον Αρριανό και τον Πλούταρχο πληροφορούμαστε για τα της κηδείας του, τα οποία κατέληξαν στην καύση του σώματος του νεκρού σε ένα συγκεκριμένο οικοδόμημα το οποίο ονομαζόταν «Πυρά». Επομένως, καμία αναφορά σε τύμβο ή σε τύμβο στη Βαβυλώνα.

Παρά μόνον η πληροφορία του Ιουστίνου (3ος αι. μ.Χ.) στην Επιτομή των Historiae Philippicae του Pompeius Trogus: "Quem contra decus regium Alexander diu luxit tumulumque ei fecit eumque post mortem coli ut deum esset": «Τον οποίο [Ηφαιστίωνα], ενάντια στο βασιλικό ήθος - δόξα, ο Αλέξανδρος πένθησε επί μακρόν, κατασκευάζοντάς του τύμβο, και [τον οποίο] διέταξε μετά τον θάνατο να λατρεύεται ως θεός». Δηλαδή, ότι ο Αλέξανδρος τον κατασκεύασε τελικά τον τύμβο, τον οποίο συνέδεσε χαρακτηριστικά με την αποθέωση του Ηφαιστίωνος, έστω κι αν πρόκειται απλώς για τον αφηρωισμό του.

Καίρια θεωρείται, στο σημείο αυτό, η επισήμανση πως ό,τι έπραξε ήταν ενάντια στο «βασιλικό ήθος» – η απόδοση τιμών σε βασιλικό τύμβο. Θέλει να πει ο Ιουστίνος ότι ο Αλέξανδρος κατασκεύασε για τον Ηφαιστίωνα «βασιλικό τάφο», χωρίς να είναι βασιλεύς. Ουδείς, πέραν τούτου, βεβαιώνει ότι ο τάφος του Ηφαιστίωνος ανεγέρθηκε στη Βαβυλώνα. Tον αναζητούσαμε – εσφαλμένα– στα Εκβάτανα, όπου σώζεται ένας Λέων. Αντιθέτως, έχουμε την πληροφορία από τον Αρριανό ότι οικοδομήθηκαν δύο ηρώα προς τιμήν του Ηφαιστίωνος στην Αλεξάνδρεια, ένα στο νησί της Φάρου και ένα στην πόλη, μάλλον εκατέρωθεν των απολήξεων της γέφυρας του Επτασταδίου. Αρα, επιβεβαιώνεται ο Αρριανός όταν καταθέτει ότι το μαντείο του Αμμωνος Διός, στην ερώτηση αν έπρεπε να λατρεύεται o Ηφαιστίων ως ήρωας ή θεός, αποφάνθηκε «να λατρεύεται ως ήρωας».

Η σημαντικότερη ένδειξη ότι «ηρώον» του Ηφαιστίωνος υπήρχε στην ίδια τη Μακεδονία είναι το αναθηματικό ανάγλυφο του Μουσείου της Θεσσαλονίκης, από την Πέλλα, στο οποίο γυναικεία μορφή σπένδει στη φιάλη του νεκρού Ηφαιστίωνος, που έχει αφιππεύσει. Φέρει επιγραφή: Διογένης Ηφαιστίωνι ήρωι. Επομένως, τεκμηριώνεται o αφηρωισμός του Ηφαιστίωνος στη Μακεδονία.

Την αποστολή των λειψάνων πρέπει να επιφορτίστηκε ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος, το μονόγραμμα του οποίου εμφανίζεται σε μαρμάρινο θραύσμα, σύμφωνα με τις προχθεσινές ανακοινώσεις της κ. Περιστέρη. Ο στόλος είχε επιστρέψει στη Μακεδονία πριν από τον θάνατο του Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. Τότε ξεκίνησαν και τα έργα. Και όσα υποστήριξε χθες η υπεύθυνη αρχαιολόγος της ανασκαφής έρχονται να τεκμηριώσουν περαιτέρω την αρχική υπόθεση.

Όσοι αρνούνται την πραγματικότητα είναι υποχρεωμένοι να απαντήσουν. Αμφισβητούνται οι επιγραφικές μαρτυρίες; Για να υποστηριχθεί η άποψη ότι δεν πρόκειται για τον Ηφαιστίωνα απαιτείται τεκμηρίωση. Γιατί είναι άλλο «δεν θέλω να είναι ο Ηφαιστίωνας» ή «δεν μου αρέσει να είναι ο Ηφαιστίωνας» και άλλο τι λέει η επιστήμη.

* Ο κ. Θεόδωρος Μαυρογιάννης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.